Sürdürülebilir büyüme tek parametre ile olmaz

Antalya Ticaret Borsası Eylül Ayı Meclis Toplantısı, Meclis Başkanı Erdoğan Ekinci başkanlığında Borsa Toplantı Salonu’nda gerçekleştirildi. 2022-2026 döneminin son meclis toplantısında konuşan ATB Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, ekonomiden tarıma, üretim maliyetlerinden ihracata, su yönetiminden Borsanın dört yıllık çalışmalarına kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.

Konuşmasının başında Antalya’da meydana gelen orman yangınları ile Antalya Balıkçı Barınağı’ndaki yangından etkilenenlere geçmiş olsun dileklerini ileten Çandır, yangınlarla mücadele eden ekiplere teşekkür etti. Çandır, hayatını kaybeden vatandaşları ve geçmiş dönemlerde Antalya Ticaret Borsası’nda görev yapan üyeleri de andı.

“Üretimin devamlılığı esas alınmalı”

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’ı (OVP) tarım sektörü açısından değerlendiren Çandır, programda yüksek katma değerli üretim, Ar-Ge ve teknoloji kullanımı, yöresel ürünlerin ekonomik değerinin artırılması, verimlilik ve rekabetçilik gibi başlıkların öne çıktığını söyledi. Tarımsal istihdam, üretim maliyetleri, finansmana erişim ve gıda arz güvenliği gibi alanlarda ise çözüm bekleyen yapısal sorunların bulunduğuna dikkat çeken Çandır, “Bizim beklentimiz; tarım politikalarının yalnızca fiyatlar üzerinden değil, üretimin devamlılığı ve üreticinin sürdürülebilirliği üzerinden de ele alınmasıdır. Çünkü kalıcı fiyat istikrarının yolu, üretimi ve arz kapasitesini güçlü tutmaktan geçiyor. Üreticiyi üretimde tutamazsak ne fiyat istikrarını ne de gıda arz güvenliğini sağlayabiliriz” ifadelerini kullandı. Çandır, OVP’de belirlenen hedeflerin uygulamaya yansımasını beklediklerini belirterek üretimi, yatırımı ve üreticiyi güçlendiren politikaların kalıcı hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Tarımda yüzde 13,3’lük büyümeye “baz etkisi” uyarısı

2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla verilerini de değerlendiren Çandır, Türkiye ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,6, ikinci çeyreğinde ise yüzde 2,3 büyüdüğünü söyledi. Son beş yıllık ortalamalarla karşılaştırıldığında büyümenin ivme kaybettiğini ifade etti. Tarım sektörünün ilk çeyrekte yüzde 4,8, ikinci çeyrekte ise yüzde 13,3 büyüdüğünü kaydeden Çandır, yüksek büyüme oranının tek başına sürdürülebilir büyümenin göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Çandır, “İkinci çeyrekteki yüksek büyümenin, geçen yılki düşük üretimin ardından bu yıl rekoltede yaşanan artışın oluşturduğu baz etkisini içerdiğini de unutmamalıyız. Bizim asıl hedefimiz; tarımda bir yıl yüksek, diğer yıl düşük büyüme değil, üreticinin kazandığı, üretimin arttığı ve sektörün geleceğine güvenle baktığı istikrarlı bir büyüme olmalıdır” dedi.

Ticarette büyüme yüzde 0,5’e geriledi

Ticaret ve hizmetler sektöründeki yavaşlamaya da değinen Çandır, ilk çeyrekte yüzde 3,5 büyüyen ticaret sektörünün ikinci çeyrekte yüzde 0,5 büyüdüğünü aktardı. Verilerin iç talepteki yavaşlamanın üretim ve ticaret üzerinde de hissedilmeye başladığını gösterdiğini belirten Çandır, fiyat istikrarı sağlanırken üretim, yatırım ve ticaretin de desteklenmesi gerektiğini söyledi. Çandır, “Ekonominin temelinde üretim vardır. Üretim güçlü olmadan kalıcı refah sağlamak mümkün değildir” ifadelerini kullandı.

 Dört yılda 626 karar

2022 yılında başlayan görev dönemlerinin sonuna yaklaştıklarını hatırlatan Çandır, dört yıllık süreçte üretim maliyetlerindeki artış, finansmana erişimde yaşanan zorluklar, iklim değişikliği ve ihracat pazarlarındaki belirsizliklerle mücadele ettiklerini anlattı.

Meslek komitelerini Borsanın “mutfağı” olarak gördüklerini ifade eden Çandır, dört yılda meslek komitelerinde 626 karar aldıklarını açıkladı. Finansman, enerji maliyetleri, ihracat, iş gücü, sosyal güvenlik, mevzuat, üretim ve pazarlama alanlarında üyelerden gelen taleplerin TOBB başta olmak üzere bakanlıklara ve ilgili kurumlara iletildiğini söyledi.

Çandır, “Biz Borsacılığı yalnızca tescil hizmeti olarak görmedik. Borsamızı; üyesini dinleyen, sahayı takip eden, veri üreten, çözüm geliştiren ve sektörüne yön gösteren bir kurum olarak gördük” dedi.

16 sektörel analiz toplantısı, 9 çalıştay

Dört yıllık dönemde hububat, susam, yaş meyve sebze, zeytin ve zeytinyağı, et ticareti ve hayvancılık, kesme çiçek ile tıbbi ve aromatik bitkiler başta olmak üzere farklı sektörlere yönelik 16 sektörel analiz toplantısı gerçekleştirildiğini belirten Çandır, üretici, tüccar, ihracatçı, kamu kurumları, üniversiteler ve araştırma kuruluşlarının aynı masada buluşturulduğunu söyledi.

Keçiboynuzundan keçiye, coğrafi işaretlerden kırsal kalkınmaya, zeytinyağından tarım topraklarının korunmasına kadar farklı alanlarda 9 ulusal ve uluslararası çalıştay düzenlediklerini de aktaran Çandır, tarımın sorunlarının ortak akılla çözülmesi gerektiğini ifade etti.

203 rapor, araştırma, endeks ve yayın

Borsanın yalnızca toplantı düzenleyen değil, aynı zamanda bilgi üreten bir kurum olması için çalıştıklarını belirten Çandır, Antalya Yaş Meyve Sebze Endeksi ile Antalya Domates Endeksi’ni düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmaya devam ettiklerini söyledi.

Dört yıllık faaliyet envanterinde toplam 203 rapor, araştırma, endeks ve yayın çalışmasının bulunduğunu açıklayan Çandır, “Rakamları yalnızca açıklamadık. Rakamların bize ne söylediğini, üreticimiz ve tüccarımız açısından ne anlama geldiğini ortaya koymaya çalıştık. Çünkü doğru politika, doğru bilgi üzerine kurulabilir” dedi.

Tarımda teknoloji ve yeşil dönüşüm vurgusu

Tarıma dayalı ihtisas sera organize tarım bölgesi ile Antalya’da hububat lisanslı depoculuğunun hayata geçirilmesi amacıyla fizibilite çalışmaları yürüttüklerini kaydeden Çandır, tarımsal karbon ayak izi hesaplama yazılımının da sektörün kullanımına sunulduğunu belirtti. Akıllı tarım, dijitalleşme, izlenebilirlik, yeşil dönüşüm ve sürdürülebilir üretimin gündemlerinin önemli başlıkları arasında bulunduğunu ifade eden Çandır, tarımdaki rekabetin artık yalnızca üretim miktarıyla değil, verimlilik, teknoloji, kalite ve sürdürülebilirlikle ölçüldüğünü söyledi.

11 ülkede yeni pazar arayışı

İhracata yönelik çalışmalar hakkında da bilgi veren Çandır, yaş meyve sebze ve kesme çiçek sektörlerinde UR-GE projelerinin sürdürüldüğünü ve son dört yılda 11 ülkede üyelerin yeni pazarlarla buluşturulduğunu söyledi. YÖREX ile Anadolu’nun yöresel ve coğrafi işaretli ürünlerinin ticari değerinin artırılmasına çalışıldığını ifade eden Çandır, Antalya Tavşan Yüreği Zeytini için Avrupa Birliği, zeytinyağı için ise Türkiye’de coğrafi işaret tescili başvurularında bulunulduğunu kaydetti.

 “Suyu yönetmeden Antalya’nın geleceğini yönetemeyiz”

İklim değişikliği ve su konusuna ayrı bir parantez açan Çandır, 2026 yılı çalışma temasını “Su” olarak belirlediklerini hatırlattı. Antalya’da suyun artık yalnızca tarımın değil, turizm, sanayi, kent yaşamı ve gelecek nesillerin ortak meselesi olduğunu vurguladı. Çandır, “Suyu yönetmeden Antalya’nın geleceğini yönetemeyiz” diyerek Antalya Su Diyaloğu toplantılarıyla tarım, turizm, sanayi ve kentsel su yönetimini birlikte ele aldıklarını söyledi. Bir gün önce gerçekleştirilen Antalya Su Zirvesi’nin çıktılarını somut bir yol haritasına dönüştürmek istediklerini ifade eden Çandır, “Amacımız yalnızca sorunları konuşmak değildir. Kimin, neyi, nasıl ve hangi takvimde yapacağını ortaya koymaktır” dedi.

“Görevler geçici, kurumların itibarı kalıcı”

Görev döneminde yapmak isteyip gerçekleştiremedikleri çalışmaların da bulunduğunu söyleyen Çandır, buna karşın üyelerin ve tarım sektörünün sorunlarına kayıtsız kalmadıklarını ifade etti. Kurumsal yapıyı kişisel meselelerin üzerinde tuttuklarını belirten Çandır, “Başarıyı da hiçbir zaman bir kişinin başarısı olarak görmedik. Çünkü biliyoruz ki makamlar ve görevler geçicidir; kurumlarımızın itibarı, kültürü ve bıraktığımız eserler kalıcıdır” diye konuştu. Çandır, TOBB çatısı altında üstlendiği görevlerde Antalya’nın ve üyelerin sorunlarını Ankara’ya taşımaya devam ettiğini de belirterek bunun bir makamdan ziyade üyelerine karşı taşıdığı sorumluluğun gereği olduğunu söyledi.

Gözler 1 Ekim’deki seçimlerde

2022-2026 döneminin son meclis toplantısında seçim sürecine ilişkin de mesaj veren Çandır, Antalya Ticaret Borsası’nın yeni dönemde de üreticiyi ve üyeyi merkeze alan çalışmalarını sürdürmesi gerektiğini belirtti.

Borsanın tarım, su, çevre, doğa, teknoloji, ihracat, katma değerli üretim ve kırsal kalkınmaya odaklanmaya devam edeceğini ifade eden Çandır, “Sorunları seyretmeyecek, çözümün parçası olacaktır. Ortak akıldan, üretimden, kurumsallıktan ve çalışmaktan vazgeçmeyecektir” dedi. 1 Ekim ve sonrasında gerçekleştirilecek organ seçimlerine de değinen Çandır, seçimlerin Borsanın kurumsal kültürüne ve demokratik geleneğine uygun şekilde gerçekleşmesini temenni ederek yeni dönemin Borsa, üyeler, sektör ve Antalya için hayırlı olmasını diledi.